´SARI GELİN´ TÜRKÜSÜ KARS´INDIR

01.08.2017
Songül DÜNDAR

 
´SARI GELİN´ TÜRKÜSÜ KARS´INDIR
Songül DÜNDAR
"SARI GELİN" TÜRKÜSÜ KARS’INDIR

Neynim aman aman neynim aman
Vay Senan ölsün Sarı Gelin aman
Sarı Gelin aman Sarı Gelin

Bu sözler Sarı Gelin türküsünün ara bendidir.
Bir ağıt türküsüdür.
Hazin bir aşk öyküsünün ağıtıdır.
İki sevgili, ‘Senani ve Sarı Gelin’i anlatır.
Senan adının, Sinan olarak dönüşümü kabul edilir.

Çünkü: Halk dilinde dönüşmüş ve
‘Vay Sinan ölsün Sarı Gelin’ şeklini almıştır.
Peki, ağıtı tanımlayan ‘vay’ yerine, ‘hop’ demek; neyin nesi…
‘Hop ninen ölsün Sarı Gelin’ asla olamaz.
Halk, ağıtı ‘hop’ deyip el çırparak söylemez.

Yine;
‘ Neynim’ sözcüğü, ‘neyleyim’ anlamında olup,
Çaresizlik ifade eder ve ağıt temasındadır.
‘Neynim’, sözcüğü de ‘Leylim’ diye değiştirilmiştir.
‘Leylim’ sözcüğü de şadlığı ifade eder.
Yani türkü nakaratının doğrusu yukarıdaki gibi olup,
Vay ninen ölsün Sarı Gelin aman
Leylim aman aman leylim aman
Şeklinde değildir.

Ermeni türküsü olduğu iddia edilen Sarı Gelin türküsünün, Ermeni Kültürüyle ve Ermeni halkı ile hiçbir ilgisi yoktur. Kars halkının oluşturduğu türkünün kaynağı da Kars insanıdır.

Yukarıda konu ettiğimiz Sarı Gelin türküsünün, Erzurum yöresine ait değil Kars yöresine ait bir türkü olduğu, ilk olarak araştırmacı-yazar SALİH ŞAHİN tarafından 21 Mart 2008 Ölçek Gazetesi’nde yazılmış ve ‘TÜRKÜ KATLİAMINA SON’ başlığı ile verilmişti. Araştırmacı-Yazar Salih Şahin bu işin piridir ve söyledikleri de doğrudur. Bu doğrulara ve yukarıdaki açıklamalara birçok şey daha ilave etmek mümkündür.

Eşimin Halk Ozanı ve Araştırmacı Yazar olması nedeniyle, elimin altında çok zengin bir Halk kültürü arşivi olduğunu söyleyebilirim. Bu arşivden edindiğim belge ve bilgilere ışığında, ‘Sarı Gelin’ türküsünün Kars topraklarının ürünü ve öz be öz Türk Halk Kültürünün malı olduğunu hiçbir tereddüde mahal vermeyecek şekilde ifade etmek mümkündür.

Senani, şeyhtir ve 1077–1166 yıllarında yaşayan Abdülkadir Geylani’nin müritlerindendir. Şeyh Senani, hem seyit, hem de şerif olan, Kadiri tarikatını yaymak için görevlendirilir (1130). Şeyh Senani, Penek’te gürcü kralının kızına âşık olur. Gürcü kızı olan Sarı Kız’ın aşkına 7 yıl çobanlık yapar. Bu sürenin sonunda iki sevgili kaçarlar. Artık o, Sarı Gelin’dir. Penek’te durmazlar ve Kars topraklarına geçerler. Kars halkı Şeyh Senani ve aşkı Sarı Gelin’e kucak açar. Fakat Gürcü Kralı âşıkların peşini bırakmaz ve takip ettirir. Gürcü Kralının askerleri, âşıkları bulurlar ve ikisini de öldürürler. Kars halkı, aşıkların bu acıklı öyküsünü ölümsüzleştirir ve ağıt yakar.
Sarı Gelin türküsünü ilk tertip eden, 50 yıl önce görevli olarak Kars’a gelen tarihçi Ahmet Refik Altınay’dır.

Bu gün dahi Sarın Gelin Türküsü, Kars merkeze bağlı Dikme Köyü’nde halk oyunu olarak oynanmaktadır.
Kars kültürüne ve Türk kültürüne sahip çıkma adına;

Sarı Gelin türküsü, Ermeni türküsü değildir ve Kars insanının ürünüdür.

dundar_songul@hotmail.com
www.songuldundar.com

 

sarı gelin türküsü karsındır
sarı gelin
songül dündar
karsturkuleri.com
ermeni türküsü
Yazar: 01.08.2017


Etiketler:songül dündar
Ad Soyad Yorum Başlığı 8/20/2002 5:00:00 PM
Benim canım Songül,aynen katılıyorum,çünkü hep merak ederdim,Ermeni hemşehrilerimizin daha çok,esmer,kıvırcık saçlı kaşlı-gözlü oldukları yönünde bilgim vardı,Sarı gelin derken bizim oralarda sarı gelin,kara kız diye kızların fiziksel özellikleriyle isimlendirildiğini biliyoruz,çok teşekkür ediyorum ki Senin gibi arkadaşım var,bizi bilgilendirdiğiniz için sevgili Selahaddin hocama da selam sevgiler teşekkürler
YAZARLAR
CANLI YAYIN
Canlı Maç Sonuçları